Przekształcenie w firmie rodzinnej

Przekształcenie w firmie rodzinnej jest sprawą, która wcześniej czy później pojawia się w każdym dobrze rozwijającym się rodzinnym przedsiębiorstwie.

Bez względu na to czy punktem wyjścia do tych rozważań jest zmiana pokoleniowa, usprawnienie organizacji pracy związane z rozwojem firmy czy potrzeba zmiany formy prawnej, to przed właścicielami staje szereg zagadnień, które muszą zgłębić, rozważyć i podjąć decyzje.

Jak często w takich sytuacjach analizowanie jednej kwestii szybko prowadzi do wniosku, że zagadnień, które dobrze byłoby rozwiązać przy okazji przekształcenia w firmie rodzinnej jest więcej. Zmiana pokoleniowa może mieć aspekt menadżerski lub własnościowy. Pokolenie ustępujące miejsca swoim następcą może chcieć wycofać się całkowicie lub sukcesywnie, pozostawiając sobie głos doradczy w kluczowych sprawach. W przedsiębiorstwie może nastąpić przekazanie zarządzania lub własności części lub całości przedsiębiorstwa. Do nowego sposobu zarządzania dobrze jest dostosować strukturę prawną i organizacyjną. Powinna ona być adekwatna do wielkości firmy i być efektywna kosztowo. Strukturę należy dobrać tak, aby dawała możliwie dobre efekty w praktyce a koszty jej funkcjonowania nie były zbyt uciążliwe.

Wybór formy prawnej, do której przekształcenie w firmie rodzinnej ma doprowadzić, będzie jednym z kluczowych zagadnień do rozstrzygnięcia. Forma prawna będzie determinować możliwy do implementacji wariant struktury organizacyjnej i jej maksymalną pojemność. Będzie również określać zakres odpowiedzialności właścicieli za zobowiązania przedsiębiorstwa i przesądzać o tym jak daleko do ich majątku prywatnego mogą sięgnąć wierzyciele. Z wyborem formy prawnej wiąże się także wybór formy opodatkowania prowadzonej działalności. Również ważny aspekt kosztów formalnoprawnych i księgowych będzie zależał od dokonanego w tym zakresie wyboru.

 

Gradacja kształtuje się tutaj tak samo jak we wcześniejszych aspektach. Najtańszą nominalnie formą prowadzenia działalności gospodarczej jest jednoosobowa działalność gospodarcza, najtańszą w prowadzeniu spółką jest spółka jawna. Na przeciwległym krańcu skali znajduje się spółka akcyjna. Na marginesie należy tu wspomnieć o dwóch rzeczach, spółka cywilna nie jest spółką w sensie prawnym a jej nazwa wynika z zaszłości historycznych i tradycji prawnej. Nadto w polskim systemie prawnym pojawi się niedługo nowa spółka, prosta spółka akcyjna. Ma ona łączyć w sobie zalety spółki kapitałowej, partycypację kapitałową, ograniczenie odpowiedzialności z zaletami spółki osobowej, możliwość wniesienia pracy jako wkładu do spółki i znaczące odformalizowanie procedur. Spółka ta może być szczególnie atrakcyjnym rozwiązaniem dla osób planujących jednocześnie skorzystać z ip box, czyli szeregu udogodnień podatkowych dla podmiotów inwestujących w tworzenie nowych technologii. Jeśli przedsiębiorstwo osiąga dochód z jednego z kwalifikowanych praw własności intelektualnej może obniżyć swój podatek dochodowy do 5%.

Przekształcenia w firmie rodzinnej powinno być poprzedzone analizą dotyczącą potrzeb wewnętrznej organizacji, ryzyka związanego z prowadzoną działalnością, przewidywanej skali działalności oraz kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa po przekształceniu.