Prawo handlowe i korporacyjne

Prawo handlowe to termin używany na określenie zespołu norm regulujących funkcjonowanie spółek prawa handlowego. W Polsce istnieje sześć form prawnych, w jakich mogą funkcjonować spółki.

Spółka jawna będąca najprostszą spółką handlową. Spółka partnerska mająca ułatwić funkcjonowanie na rynku osobom wykonującym wolny zawód. Spółka komandytowa, której celem jest nadanie wydajnej struktury organizacyjnej przedsięwzięciom gdzie nie wszyscy wspólnicy będą zajmowali się prowadzeniem spraw spółki. Spółka komandytowo-akcyjna która spełniając te same funkcje co spółka komandytowa daje jednak o wiele szersze możliwości pozyskiwania kapitału oraz umożliwia powołanie organu nadzoru, którym jest rada nadzorcza. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to spółka kapitałowa, posiada osobowość prawną oraz umożliwia powołanie wielu organów, które prowadzą sprawy spółki jak i nadzorują inne organy. W spółce z o.o. można powołać komisję rewizyjną, zarząd (obligatoryjnie), radę nadzorczą, zgromadzenie wspólników. Spółka akcyjna to najbardziej zaawansowana forma prowadzenia przedsiębiorstwa. Służy ona przede wszystkim pozyskiwaniu kapitału na dużą skalę i posiada strukturę organizacyjną pozwalającą na realizację największych nawet projektów.

W Polsce istnieją jeszcze dwie inne formy prowadzenia działalności gospodarczej, jednoosobowa działalność gospodarcza i spółka cywilna. Jednoosobowa działalność gospodarcza będzie właściwa dla osób, które pracują same bądź zatrudniają pracowników ale tworzą na tyle zwartą organizację że można utożsamiać właściciela z przedsiębiorstwem.

Spółka cywilna wymaga szczególnej uwagi i ostrożności w jej zakładaniu. Na wstępie należy z pełną stanowczością podkreślić, że wbrew swojej nazwie spółka cywilna nie jest spółką. Jest umowa prawa cywilnego, która rodzi szczególny stosunek zobowiązaniowy między jej stronami i bardzo daleko ingeruje w sferę praw i obowiązków wspólników daleko wykraczając poza cel gospodarczy, dla którego jest powoływana.

Wybór właściwej formy prawnej dla danego przedsięwzięcia ma ogromne znaczenie dla jego powodzenia. Prowadzenie w formie spółki akcyjnej przedsiębiorstwa, które z powodzeniem można prowadzić w formie jednoosobowej działalności gospodarczej z dużą dozą prawdopodobieństwa może skończyć się bankructwem lub pochłonąć wszystkie potencjalne zyski. Odwrotnie, prowadzenie w formie spółki jawnej przedsiębiorstwa, które powinno być spółką akcyjną (jeżeli nie zachodzą obligatoryjne warunki przekształcenia w spółkę akcyjną) może doprowadzić do poważnych problemów organizacyjnych, a w razie niepowodzeń biznesowych może narazić wspólników na poważną odpowiedzialność finansową.

Dokonanie już na początku działalności wyboru właściwej formy prawnej może zdecydowanie usprawnić działanie przedsiębiorstwa i przyspieszyć jego rozwój. Zbyt częste zmienianie formy prawnej jest uciążliwe i wiąże się z niepotrzebnymi kosztami. Oczywiście zmiany takie są możliwe a czasami wręcz konieczne, dobrze jednak aby były dokonywane w sposób planowy w miarę rozwoju przedsiębiorstwa. Krótka refleksja nad rodzajem działalności, perspektywami rozwoju i przewidywanymi trudnościami, które napotkamy po drodze powinna umożliwić wybór takiej formy prawnej, która zapewni przedsiębiorstwu kilka lat pracy bez konieczności dokonywania zmian w tym zakresie.