Prawo autorskie i prawa pokrewne

Prawo autorskie zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych („pr. aut.”) chroni „utwór”.

Na podstawie art. 1 pr. aut. dzieło może zostać uznane za „utwór” jeśli spełnia, łącznie, trzy przesłanki:

a) musi stanowić rezultat pracy człowieka,
b) musi być przejawem jego działalności twórczej,
c) musi posiadać indywidualny charakter.

Twórcy rezultatu, który spełnia powyższe przesłanki, przysługują majątkowe oraz osobiste prawa autorskie do utworu. Zasadą jest, że jedynie osoba uprawniona może rozporządzać utworem i z niego korzystać. Zazwyczaj będzie to twórca, bądź osoba, która nabyła określone prawa majątkowe w drodze umowy albo z mocy ustawy. Co do zasady, prawa majątkowe trwają przez całe życie twórcy i 70 lat po jego śmierci. Osobiste prawa autorskie są wyrazem więzi łączącej twórcę z dziełem.

Art. 16 pr. aut. przesądza o tym, iż prawa autorskie osobiste nie podlegają zrzeczeniu się lub zbyciu. Ponadto, przepis ten wymienia przykładowo dobra chronione. Są nimi prawa do:

1. autorstwa dzieła,
2. oznaczenie utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,
3. nienaruszalność treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
4. decydowanie o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
5. nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Ochrona na gruncie polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie jest uzależniona od spełnienia jakichkolwiek formalności np. rejestracji dzieła czy umieszczaniu adnotacji o przysługujących prawach. Inaczej sytuacja kształtuje się w Stanach Zjednoczonych, gdzie – co prawda – rejestracja praw autorskich nie jest obligatoryjna, aczkolwiek ze zgłoszeniem prawa do urzędu ds. praw autorskich ( ang. Copyright Office) oraz z zamieszczaniem noty copyright’owej, wiążą się określone korzyści. Nota copyright’owa komunikuje bowiem, iż dany podmiot rości sobie prawo do autorstwa oraz udostępnia dane kontaktowe, na wypadek pojawienia się potencjalnego licencjobiorcy.

Oprócz utworów ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyróżnia także tzw. prawa pokrewne, którymi są: prawa do artystycznych wykonań, prawa do fonogramu i wideogramu, prawa do nadań programów, prawa do pierwszych wydań, prawa do wydań naukowych i krytycznych. Prawa te są odrębnym od praw autorskich rodzajem praw własności intelektualnej. Źródłem praw pokrewnych, inaczej niż w przypadku praw autorskich, nie jest twórczość autorska w rozumieniu prawa autorskiego. Prawa pokrewne chronią przede wszystkim interesy podmiotów, dzięki którym utwory są rozpowszechniane. W związku z powyższym prawa pokrewne powstają równolegle do praw autorskich i nie naruszają ich. Jednakże w określonych przypadkach korzystanie z praw pokrewnych wymaga pozyskania zgody podmiotu uprawnionego z tytułu praw autorskich.

Nasze doświadczenie

W obszarze ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Kancelaria:

  1. wykonuje audyty umów autorskoprawnych oraz umów dotyczących praw pokrewnych pod kątem oceny ich poprawności oraz oceny zakresu posiadanych praw,
  2. przygotowuje umowy dotyczące utworów oraz przedmiotu praw pokrewnych, w tym umowy licencyjne,
  3. sporządza opinie prawne,
  4. przygotowuje wezwania dotyczące naruszeń praw,
  5. sporządza pisma procesowe, w tym pozwy o ochronę praw autorskich, odpowiedzi na pozew oraz apelacje i skargi kasacyjne,
  6. reprezentuje Klientów w postępowaniach sądowych, sądowo-administracyjnych oraz w relacjach z organizacjami zbiorowego zarządzania i organami podatkowymi.