Prawo administracyjne

Prawo Administracyjne reguluje kontakty obywateli z państwem.

Charakterystycznym elementem tych stosunków jest dysproporcja sił i środków między obywatelem a państwem. W takiej konfrontacji obywatel stoi na straconej pozycji. Jedną z funkcji prawa administracyjnego jest stworzenie warunków, aby obywatel i państwo mogli prowadzić spór na równych zasadach.

Prawo administracyjne spotykamy wszędzie tam gdzie załatwienie sprawy wymaga decyzji organu administracji publicznej. Kiedy płacimy wszelkiego rodzaju podatki i opłaty lokalne poruszamy się w obszarze działania prawa administracyjnego. Zagadnienia związane z prawem budowlanym takie jak wydanie pozwolenia na budowę, czy wytyczenie drogi dojazdowej do nieruchomości są częścią prawa administracyjnego. Codzienne sprawy, które załatwiamy w urzędach gmin i urzędach miast to sprawy administracyjne, w których obywatel jest stroną. Strona w postępowaniu administracyjnym ma szereg uprawnień. Ponieważ postępowanie administracyjne przed organami administracji publicznej przypomina do pewnego stopnia proces sądowy umiejętne korzystanie z tych uprawnień może mieć decydujący wpływ na wynik sprawy. W szczególności należy pamiętać, że co do zasady organy publiczne mają działać w interesie obywateli. Oznacza to, przede wszystkim, że organ ma obowiązek uwzględniać interesy obywateli. Organ powinien dążyć do takiego załatwienia sprawy aby obywatel był przekonany, że organ postępuje słusznie. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ wydaje decyzję niekorzystną dla obywatela i nie uzasadnia jej w należyty sposób. Prawo administracyjne wymaga aby organ wydając decyzję brał pod uwagę przede wszystkim obowiązujące przepisy prawa oraz interes publiczny i interes indywidualny obywatela, którego sprawa jest rozpoznawana.

Szczególne znaczenie ma to przy zetknięciu z organami skarbowymi. Decyzje o domiarze podatkowym rzadko są w stanie spotkać się z aprobatą czy zrozumieniem obywateli. Nie mniej jednak stanem pożądanym jest ten, w którym organ przekona obywatela do słuszności swojej decyzji i skłoni go do dobrowolnego wykonania tej decyzji bez potrzeby uciekania się do egzekucji administracyjnej. Prawo podatkowe to największy i najważniejszy z działów wchodzący w skład prawa administracyjnego.

Namacalnym skutkiem poruszania się w obrębie prawa administracyjnego, w stosunku do innych gałęzi prawa, jest poddanie sporów osądowi sądów administracyjnych a nie sądów powszechnych. Sądy administracyjne działają w nieco odmienny sposób od sądów powszechnych. Przede wszystkim nie mogą one zmieniać decyzji administracyjnych i rozstrzygać spraw merytorycznie. Sprawdzają one jedynie czy organy administracji publicznej działały w danej sprawie zgodnie z prawem. Choć czasami powoduje to, że osoby, których sprawy trafiły do sądów administracyjnych, odczuwają niedosyt po uzyskaniu rozstrzygnięcia, to sądy pełnią niezwykle ważną funkcję. Stoją na straży przestrzegania zasad postępowania administracyjnego i pilnują aby organy publiczne działały zgodnie z prawem.

Prawo administracyjne z jednej strony musi zapewnić porządek i ład w funkcjonowaniu państwa a z drugiej strony musi dbać aby organy państwa nie wykorzystywały swojej dominującej pozycji przeciwko obywatelom.