Postępowanie podatkowe

Postępowanie podatkowe toczy się w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. Toczy się ono w sprawach, w których konieczne jest wydanie decyzji określającej wymiar podatku.

Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, co oznacza, że podatnik, który nie zgadza się z decyzją wydaną przez organ podatkowy pierwszej instancji ma prawo odwołać się od tej decyzji. Odwołanie takie rozpatrywane jest przez organ nadrzędny nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli w danej sprawie organ pierwszej instancji wydał postanowienie, wtedy środkiem odwoławczym służącym podatnikowi jest zażalenie.

Postępowanie podatkowe musi toczyć się w oparciu o zasady określone w ustawie, spośród, których najważniejszą jest zasada postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Ważnym zastrzeżeniem jest tutaj, że organ podatkowy nie może dążyć do naliczenia podatku w jak najwyższej wysokości. Organ podatkowy ma obowiązek dążyć do naliczenia podatku w prawidłowej wysokości. Wynika to jednoznacznie z zasady ścisłej wykładni przepisów prawa podatkowego, co w dalszej konsekwencji oznacza, że podatek nie może być naliczony przez organ podatkowy lepiej lub gorzej, mniej lub bardziej korzystnie dla Skarbu Państwa. Podatek może być naliczony tylko dobrze albo źle.

Kluczowe znaczenia dla postępowania podatkowego ma ustalenia stanu faktycznego sprawy. Co w sprawie się wydarzyło, jakie zdarzenia faktyczne miały miejsce a jakie nie. Dowodem w postępowaniu podatkowym może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Najczęściej będą to oczywiście dokumenty, głównie księgowe, fotografie, zeznania świadków lub opinie biegłych.

W celu dokonania bardziej wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ, jeżeli zachodzi taka potrzeba, może zarządzić przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Na rozprawie przesłuchiwani mogą być świadkowie, biegli, strona może składać wyjaśnienia, ustosunkowywać się do dowodów, zadawać pytania biegłym i świadkom, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie.

Co do zasady postępowanie kończy się wydaniem decyzji. W sprawach incydentalnych, o których organ rozstrzyga w toku postępowania wydawane są postanowienia. Decyzja może mieć charakter rozstrzygnięcia lub jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny jej wydanie w postępowaniu podatkowym stało się bezprzedmiotowe wydana zostanie decyzja o umorzeniu postępowania.

Zarówno decyzja jak i postanowienie muszą zawierać pouczenie, dla strony, o sposobie ich zaskarżenia. Sposoby te różnią się w zależności tego przez jaki organ zostały wydane. Jak wspomniano wyżej w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji stronie służy odwołanie do organu drugiej instancji. W stosunku do postanowienia organu pierwszej instancji stronie służy zażalenie do organu drugiej instancji. W wyniku wniesionego odwołania od decyzji lub zażalenia na postanowienie, organ odwoławczy wyda nową decyzję lub postanowienie. Będą one ostateczne w administracyjnym toku instancji i jako takie staną się zaskarżalne do sądu administracyjnego. Zatem na decyzję lub postanowienie wydane w postępowaniu podatkowym przez organ drugiej służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.