Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) jest drugim obok podatku dochodowego od osób fizycznych, podatkiem obciążającym dochód w polskim systemie prawnym.

Podatkowi dochodowemu od osób prawnych (CIT) podlegają osoby prawne, za wyjątkiem osób prawnych, które ustawa zwalnia z tego podatku. Są to głównie Skarb Państwa i inne państwowe osoby prawne. Osobami prawnymi są organizacje, którym właściwe przepisy przyznają osobowość prawną. O ile osobą fizyczną jest po prostu człowiek, ,o tyle nie każda organizacja czy przedsiębiorstwo będzie osobą prawną.

Spośród najczęściej spotykanych w praktyce przypadków osobami prawnymi są spółki kapitałowe, fundacje i stowarzyszenia. Wszystkie te podmioty obciąża podatek dochodowy od osób prawnych. Podstawowa stawka podatku wynosi 19%. Istnieją jednak inne stawki, płacone w szczególnych warunkach lub stosowane w stosunku do szczególnych źródeł przychodów. W takich wypadkach stawka podatku może wynieść 10% lub 20%.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa również zasady opodatkowania dywidendy i to zarówno w stosunku do akcjonariuszy będących osobami prawnymi jak i osobami fizycznymi. Podstawowa stawka podatku od dywidendy wynosi również 19%. Zwolnione od podatku są dywidenda wypłacana na rzecz podmiotu będącego osobą prawną mającą siedzibę na terytorium Rzeczpospolitej lub w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeśli spełnia warunek posiadania co najmniej 10% akcji lub udziałów. Do ustalenia stawki podatku, w takiej sytuacji może znaleźć zastosowanie odpowiednia umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Rzeczpospolitą Polską i państwem, w którym siedzibę ma spółka uzyskująca dochody z dywidendy.

Istotną cechą podatku dochodowego od osób prawnych w porównaniu z podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest tzw. podwójne opodatkowanie. Ma ono znaczenie w sytuacji kiedy w ostatecznym rozrachunku zysk spółki kapitałowej ma zostać wypłacony wspólnikowi będącemu osobą fizyczną.

Zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, spółka jako odrębna osoba prawna, opodatkowana jest podatkiem dochodowym, którego stawka wynosi 19% i w tym zakresie jest podatnikiem. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) musi zostać zapłacony przed przystąpieniem do podziału zysku i wypłaceniem go w postaci dywidendy. Zgodnie z art. 22 tejże ustawy dywidenda, wypłacana na rzecz osoby fizycznej opodatkowana jest podatkiem, którego stawka również wynosi 19%. Podatnikiem jest tutaj osoba fizyczna, która pobiera dywidendę jednak płatnikiem podatku odpowiedzialnym za jego obliczenie, pobranie i wpłacenie organowi podatkowemu, jest spółka dokonująca wypłaty dywidendy.

Obrazowo można zatem powiedzieć, że podatek dochodowy dla osoby fizycznej, która zdecyduje się na prowadzenie spółki kapitałowej, wyniesie około 41,6% i będzie dwukrotnie wyższy niż w przypadku spółek osobowych. Bardziej ogólnie, dla osób fizycznych, korzystniejsze podatkowo jest podleganie wyłącznie pod ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W istocie jest to zatem ogromna różnica w wysokości podatku. Stanowi ona przeciwwagę dla różnicy w sposobie ponoszenia odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółek osobowych i spółek kapitałowych. Suma tych czynników powinna być zawsze brana pod uwagę przy wyborze formy prawnej prowadzenia przedsiębiorstwa. Analizę korzyści podatkowych i zakresu odpowiedzialności należy zawsze przeprowadzać dla konkretnego przypadku z zastrzeżeniem, że personalna obsada stanowisk w organach zarządu może doprowadzić do sytuacji, w której korzystne regulacje dotyczące odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki kapitałowej, nie znajdą zastosowania.